آزمایش اسید اوریک خون یکی از آزمایش‌های رایج در ارزیابی بیماری نقرس، برخی انواع سنگ کلیه و اختلالات مرتبط با عملکرد کلیه و متابولیسم بدن است. افزایش اسید اوریک در آزمایش خون می‌تواند نگرانی‌هایی درباره درد مفاصل، التهاب، آسیب کلیوی و نیاز به درمان دارویی ایجاد کند. با این‌حال، بالا بودن اسید اوریک همیشه به معنای ابتلا به بیماری نقرس نیست و لزوماً به درمان دارویی نیاز ندارد. تفسیر صحیح نتیجه آزمایش باید با در نظر گرفتن محدوده مرجع آزمایشگاه، سن، جنس، علائم بالینی، سابقه پزشکی و داروهای مصرفی انجام شود. در این مقاله، محدوده طبیعی اسید اوریک خون، مفهوم اسید اوریک بالا، علل تغییرات آن، ارتباط آن با نقرس و سنگ کلیه، روش‌های کاهش سطح اسید اوریک و جایگاه مکمل آی اوریک در مدیریت این وضعیت بررسی می‌شود.
حتما مطالعه کنید: نقرس چیست؟ علل ابتلا و علائم بالینی
اسیداوریک چیست و چگونه در بدن تولید می‌شود؟
اسید اوریک (Uric Acid) محصول نهایی تجزیه پورین‌ها در بدن انسان است. پورین‌ها ترکیباتی هستند که بخشی از ساختار DNA و RNA را تشکیل می‌دهند و در سلول‌های بدن و بسیاری از مواد غذایی وجود دارند.
هنگامی که سلول‌های بدن تجزیه می‌شوند یا پورین‌های موجود در مواد غذایی متابولیزه می‌شوند، ترکیباتی مانند آدنوزین و گوانوزین به‌تدریج تجزیه شده و در نهایت به اسید اوریک تبدیل می‌شوند. آنزیمی به نام زانتین اکسیداز (Xanthine Oxidase) در مراحل پایانی این فرایند نقش دارد. بدن از دو مسیر اصلی سطح اسید اوریک را تنظیم می‌کند:
- تولید اسید اوریک: تحت تأثیر تجزیه سلولی، متابولیسم پورین‌ها، برخی عوامل ژنتیکی و میزان دریافت پورین از رژیم غذایی قرار دارد.
- دفع اسید اوریک: عمدتاً از طریق کلیه‌ها و تا حدی از طریق دستگاه گوارش انجام می‌شود.
در شرایط طبیعی، تولید و دفع اسیداوریک تعادل دارند. اگر تولید آن افزایش یابد یا دفع آن کاهش پیدا کند، غلظت اسید اوریک خون بالا می‌رود؛ وضعیتی که هیپراوریسمی (Hyperuricemia) نام دارد. نکته مهم این است که در بسیاری از افراد مبتلا به اسید اوریک بالا، مشکل اصلی تولید بیش‌ازحد اسید اوریک نیست، بلکه کلیه‌ها نمی‌توانند آن را به‌اندازه کافی دفع کنند. همچنین عوامل ژنتیکی و عملکرد ناقل‌های اسید اوریک در کلیه و روده می‌توانند نقش مهمی داشته باشند.
حتما مطالعه کنید: رابطه اسیداوریک بالا و بیماری نقرس
اسید اوریک نرمال چقدر است؟
محدوده طبیعی اسید اوریک خون در همه آزمایشگاه‌ها یکسان نیست. نوع روش اندازه‌گیری، دستگاه آزمایشگاهی، سن، جنس و برخی شرایط فیزیولوژیک می‌توانند بر محدوده مرجع تأثیر بگذارند. در بسیاری از منابع آزمایشگاهی، محدوده‌های تقریبی زیر برای بزرگسالان گزارش می‌شوند:
| گروه | محدوده تقریبی اسید اوریک خون |
|---|---|
| زنان بزرگسال | 2.4 الی 6 میلی گرم بر دسی لیتر |
| مردان بزرگسال | 3.4 الی 7 میلی گرم بر دسی لیتر |
این اعداد تقریبی هستند و ممکن است با محدوده درج‌شده در برگه آزمایش تفاوت داشته باشند. برای نمونه، MedlinePlus در برخی محدوده‌های مرجع خود، مقادیر متفاوتی برای زنان و مردان گزارش می‌کند؛ بنابراین، عدد مرجع همان آزمایشگاه باید در اولویت قرار گیرد. واحد رایج اندازه‌گیری اسیداوریک، میلی‌گرم بر دسی‌لیتر (mg/dL) است. گاهی نیز از میکرومول بر لیتر (µmol/L) استفاده می‌شود. برای تبدیل تقریبی:
هر ۱ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر اسید اوریک برابر با ۵۹٫۵ میکرومول بر لیتر است.
برای مثال، اسید اوریک ۶ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر تقریباً معادل ۳۵۷ میکرومول بر لیتر است.
آیا اسید اوریک ۷ طبیعی است؟
پاسخ به جنس، محدوده مرجع آزمایشگاه و شرایط بالینی بستگی دارد. عدد ۷ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر ممکن است در یک آزمایشگاه نزدیک حد بالای محدوده مرجع مردان باشد، اما در آزمایشگاهی دیگر خارج از محدوده طبیعی گزارش شود. همین عدد در زنان معمولاً بالاتر از محدوده مرجع رایج است. با این‌حال، یک مفهوم مهم در پزشکی وجود دارد:
حد بالای محدوده مرجع آزمایشگاه با آستانه تشکیل بلورهای اسید اوریک یکسان نیست.
در دمای طبیعی بدن و شرایط فیزیولوژیک معمول، حلالیت اورات در غلظت حدود ۶٫۸ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر به حد اشباع نزدیک می‌شود. در غلظت‌های بالاتر، احتمال تشکیل بلورهای اورات مونو سدیم افزایش می‌یابد؛ البته تشکیل بلورها به عواملی مانند دما، شرایط محیط مفصل و مدت افزایش اسید اوریک نیز وابسته است. بنابراین، ممکن است نتیجه آزمایش فردی در محدوده مرجع آزمایشگاه باشد، اما از نظر احتمال رسوب بلورها همچنان نیازمند ارزیابی بالینی باشد. برعکس، هر فردی که اسید اوریک بالاتر از ۶٫۸ دارد، الزاماً دچار نقرس نمی‌شود.
آیا مقدار طبیعی اسید اوریک در زنان و مردان متفاوت است؟
بله. بطور متوسط، سطح اسیداوریک خون در مردان بزرگسال بیشتر از زنان پیش از یائسگی است. هورمون استروژن می‌تواند دفع کلیوی اورات را افزایش دهد و تا حدی از بالا رفتن سطح آن جلوگیری کند. پس از یائسگی، این تفاوت کاهش می‌یابد. با این‌حال، جنس به‌تنهایی برای تفسیر آزمایش کافی نیست. عملکرد کلیه، وزن بدن، عوامل ژنتیکی، رژیم غذایی و داروهای مصرفی نیز اهمیت دارند.
در کودکان و نوجوانان نیز باید از محدوده‌های مرجع متناسب با سن استفاده شود و نباید محدوده بزرگسالان را بدون بررسی به آنان تعمیم داد.
آزمایش اسید اوریک خون چگونه انجام می‌شود؟
آزمایش اسید اوریک خون با نمونه‌گیری از خون وریدی انجام می‌شود و معمولاً به آمادگی پیچیده‌ای نیاز ندارد. بااین‌حال، ممکن است آزمایشگاه یا پزشک بر اساس شرایط فرد دستورهای خاصی درباره ناشتا بودن صادر کند. پیش از انجام آزمایش بهتر است به نکات زیر توجه شود:
- فهرست داروها و مکمل‌های مصرفی را به پزشک اطلاع دهید
- در صورت وجود کم‌آبی، بیماری حاد، تب یا تغییر شدید رژیم غذایی، این موضوع را مطرح کنید
- اگر به‌تازگی شیمی‌درمانی انجام داده‌اید یا داروی جدیدی مصرف کرده‌اید، پزشک را مطلع کنید
- برای تفسیر نتیجه، محدوده مرجع درج‌شده در برگه آزمایش را بررسی کنید
داروهایی مانند دیورتیک‌ها (داروهای ادرارآور)، برخی داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی و بعضی داروهای دیگر می‌توانند سطح اسید اوریک را تغییر دهند. از سوی دیگر، برخی داروها مانند آلوپورینول و فبوکسوستات با کاهش تولید اسید اوریک، مقدار آن را پایین می‌آورند.
قطع خودسرانه داروها برای طبیعی شدن نتیجه آزمایش توصیه نمی‌شود.
آیا برای آزمایش اسیداوریک باید ناشتا بود؟
الزام به ناشتا بودن به دستور پزشک و پروتکل آزمایشگاه بستگی دارد. اگر هم‌زمان آزمایش‌هایی مانند قند یا چربی خون درخواست شده باشند، ممکن است ناشتا بودن ضروری باشد. در برخی آزمایشگاه‌ها نیز برای اندازه‌گیری اسید اوریک، چند ساعت ناشتا بودن توصیه می‌شود. بهتر است پیش از نمونه‌گیری دستور آزمایشگاه را بررسی کنید و شرایط انجام آزمایش در تفسیر نتیجه در نظر گرفته شود.
اسید اوریک بالا نشانه چیست؟
افزایش اسیداوریک خون می‌تواند علل متعددی داشته باشد. این علل را می‌توان در چند گروه اصلی دسته‌بندی کرد.
کاهش دفع کلیوی
کلیه‌ها نقش مهمی در دفع اسید اوریک دارند. کاهش عملکرد کلیه یا تغییر در فرایندهای بازجذب و ترشح اورات می‌تواند باعث افزایش غلظت آن در خون شود.
بیماری مزمن کلیه، کم‌آبی بدن و برخی اختلالات متابولیک ممکن است در این وضعیت نقش داشته باشند. البته بالا بودن اسید اوریک به‌تنهایی برای تشخیص بیماری کلیوی کافی نیست و ارزیابی کراتینین خون، برآورد نرخ فیلتراسیون گلومرولی (eGFR) و در صورت نیاز بررسی ادرار اهمیت دارد.
افزایش تولید اسیداوریک
در برخی شرایط، تجزیه پورین‌ها افزایش می‌یابد. برای مثال، تخریب سریع سلول‌ها در بعضی بیماری‌های خونی یا پس از شروع درمان برخی سرطان‌ها می‌تواند باعث افزایش شدید اسید اوریک شود.
سندرم لیز تومور (Tumor Lysis Syndrome) نمونه‌ای از این وضعیت است که ممکن است به آسیب حاد کلیه و اختلالات الکترولیتی منجر شود و به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد.
عوامل غذایی و سبک زندگی
مصرف زیاد گوشت قرمز، احشاء حیوانی مانند جگر، برخی غذاهای دریایی، الکل و نوشیدنی‌های شیرین حاوی فروکتوز می‌تواند با افزایش اسید اوریک یا خطر ابتلا به نقرس ارتباط داشته باشد. اضافه وزن، مقاومت به انسولین و سندرم متابولیک نیز از عوامل مرتبط هستند. بااین‌حال، نباید تمام افزایش اسید اوریک را به رژیم غذایی نسبت داد. ژنتیک و نحوه دفع کلیوی نقش مهمی دارند و حتی افرادی که رژیم غذایی مناسبی دارند ممکن است به هیپراوریسمی مبتلا شوند.
داروها
برخی داروها می‌توانند سطح اسید اوریک را افزایش دهند، از جمله:
- دیورتیک‌های تیازیدی و لوپ
- سیکلوسپورین و تاکرولیموس
- نیاسین در برخی شرایط
- بعضی داروهای دیگر که بر دفع کلیوی اورات اثر می‌گذارند
اثر هر دارو به دوز، وضعیت کلیه و شرایط بیمار بستگی دارد. در صورت افزایش اسید اوریک، پزشک ممکن است امکان جایگزینی دارو را بررسی کند؛ اما تغییر درمان باید با نظر پزشک انجام شود..
عوامل ژنتیکی
برخی افراد به دلیل تفاوت‌های ژنتیکی در ناقل‌های کلیوی و روده‌ای اسیداوریک، استعداد بیشتری برای افزایش آن دارند. وجود سابقه خانوادگی نقرس یا سنگ کلیه می‌تواند در ارزیابی بالینی اهمیت داشته باشد. در مجموع، برای مشخص شدن علت اسید اوریک بالا باید نتیجه آزمایش در کنار شرح‌حال، معاینه، عملکرد کلیه و داروهای مصرفی بررسی شود.
حتما مطالعه کنید: کنترل اسید اوریک بالا؛ اصلاح سبک زندگی، درمان و نقش مکمل آی.اوریک
اسیداوریک بالا چه علائمی دارد؟
هیپراوریسمی به‌خودی‌خود اغلب بدون علامت است. بسیاری از افراد تنها در یک آزمایش معمول متوجه افزایش اسید اوریک می‌شوند و هیچ شکایتی ندارند.
علائم زمانی ظاهر می‌شوند که افزایش اسید اوریک با عوارضی مانند نقرس یا برخی انواع سنگ کلیه همراه شود.
علائم نقرس
نقرس نوعی آرتریت التهابی است که بر اثر رسوب بلورهای اورات مونو سدیم در مفاصل و بافت‌های اطراف ایجاد می‌شود. حمله حاد نقرس معمولاً با ویژگی‌های زیر همراه است:
- درد شدید و ناگهانی در یک مفصل
- تورم، قرمزی و افزایش دمای موضعی
- حساسیت شدید به لمس
- محدودیت حرکت مفصل
مفصل پایه انگشت شست پا یکی از محل‌های شایع حمله اولیه است، اما مچ پا، زانو و سایر مفاصل نیز ممکن است درگیر شوند. در بیماری طولانی‌مدت، تجمع بلورهای اورات می‌تواند به تشکیل توده‌هایی به نام توفوس (Tophus) در اطراف مفاصل، گوش یا بافت‌های دیگر منجر شود. در صورت کنترل نشدن بیماری، آسیب مفصلی نیز ممکن است ایجاد شود.
علائم سنگ کلیه
سنگ‌های کلیوی مرتبط با اسید اوریک ممکن است باعث درد پهلو، انتشار درد به کشاله ران، تهوع، استفراغ یا مشاهده خون در ادرار شوند. البته بسیاری از سنگ‌ها از جنس کلسیم هستند و هر سنگ کلیه‌ای ناشی از اسید اوریک نیست. درد شدید پهلو همراه با تب، لرز، کاهش واضح حجم ادرار یا استفراغ مداوم نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است؛ زیرا ممکن است انسداد ادراری یا عفونت جدی وجود داشته باشد.
آیا اسیداوریک بالا همیشه به معنی نقرس است؟
خیر. این یکی از مهم‌ترین نکات در تفسیر آزمایش اسیداوریک است.
نقرس نتیجه رسوب بلورهای اورات و ایجاد پاسخ التهابی در بدن است، نه صرفاً بالا بودن عدد آزمایش. برخی افراد سال‌ها اسید اوریک بالا دارند، اما هیچ‌گاه دچار حمله نقرس نمی‌شوند. از سوی دیگر، در جریان حمله حاد نقرس ممکن است اسید اوریک خون موقتاً طبیعی یا حتی پایین‌تر از مقدار قبلی باشد. تغییرات التهابی و جابه‌جایی اورات بین خون و بافت‌ها می‌تواند در این وضعیت نقش داشته باشد. بنابراین، نتیجه طبیعی اسید اوریک در زمان حمله حاد، نقرس را رد نمی‌کند.
اگر شک بالینی به نقرس زیاد باشد، پزشک ممکن است پس از فروکش کردن حمله، آزمایش را تکرار کند. در موارد نامشخص، بررسی مایع مفصل برای شناسایی بلورهای اورات می‌تواند به تشخیص قطعی کمک کند. در شرایط خاص، سونوگرافی یا تصویربرداری با سی‌تی دوگانه‌انرژی نیز کاربرد دارد.
همچنین قرمزی، تورم و درد شدید یک مفصل همیشه ناشی از نقرس نیست. آرتریت عفونی می‌تواند علائم مشابهی ایجاد کند و به درمان فوری نیاز دارد؛ بنابراین تشخیص نباید فقط بر اساس عدد اسید اوریک انجام شود.
اسیداوریک پایین نشانه چیست؟
کاهش اسیداوریک خون نسبت به افزایش آن کمتر شایع است و در بسیاری از موارد اهمیت بالینی عمده‌ای ندارد. بااین‌حال، اگر مقدار آن به‌طور قابل‌توجهی پایین باشد یا همراه با علائم دیگر دیده شود، باید علت بررسی شود. علل احتمالی شامل موارد زیر هستند:
- مصرف داروهای کاهنده اسید اوریک
- افزایش دفع کلیوی اسید اوریک
- برخی اختلالات نادر ژنتیکی یا متابولیک
- بعضی بیماری‌های کبدی یا شرایط پزشکی خاص
تفسیر اسیداوریک پایین به مقدار دقیق، سابقه مصرف دارو و نتایج سایر آزمایش‌ها وابسته است. برای مثال، پایین بودن اسیداوریک در فردی که برای نقرس آلوپورینول مصرف می‌کند، ممکن است نشان‌دهنده پاسخ مناسب به درمان باشد و لزوماً نشانه بیماری جدیدی نیست.
اگر کاهش اسیداوریک بدون علت مشخص باشد، پزشک ممکن است آزمایش‌های تکمیلی خون و ادرار را درخواست کند.
چه زمانی اسیداوریک بالا نیاز به درمان دارد؟
تصمیم به درمان بر اساس عدد آزمایش به‌تنهایی گرفته نمی‌شود. باید مشخص شود که آیا فرد نقرس، سنگ کلیه مرتبط با اسیداوریک، عوارض کلیوی یا شرایط خاص دیگری دارد یا خیر.
اسیداوریک بالا بدون علامت
اگر فرد اسیداوریک بالا داشته باشد اما سابقه حمله نقرس یا توفوس نداشته باشد، معمولاً درمان دارویی کاهنده اورات به‌صورت روتین توصیه نمی‌شود. راهنمای کالج روماتولوژی آمریکا در سال ۲۰۲۰ نیز شروع داروی کاهنده اورات را در بیشتر افراد مبتلا به هیپراوریسمی بدون علامت توصیه نمی‌کند؛ زیرا خطر بروز نقرس در بسیاری از این افراد به‌اندازه‌ای نیست که منافع درمان دارویی از خطرات و هزینه‌های آن بیشتر باشد.
این موضوع به معنای بی‌اهمیت بودن هر نوع افزایش اسیداوریک نیست. بررسی فشار خون، وزن، قند خون و عملکرد کلیه و اصلاح عوامل خطر همچنان اهمیت دارد.
نقرس اثبات‌شده
در بیمارانی که حملات مکرر نقرس، توفوس یا آسیب مفصلی ناشی از نقرس دارند، درمان کاهنده اورات معمولاً اهمیت زیادی دارد. در بعضی بیماران پس از نخستین حمله نیز، با توجه به شرایط خاص مانند بیماری مزمن کلیه، سنگ ادراری یا اسید اوریک بسیار بالا، ممکن است درمان دارویی مطرح شود.
داروهایی مانند آلوپورینول و فبوکسوستات تولید اسید اوریک را کاهش می‌دهند. انتخاب دارو و دوز آن به عملکرد کلیه، بیماری‌های همراه، تداخلات دارویی و وضعیت بالینی بستگی دارد. درمان نقرس تنها به تسکین درد حمله محدود نیست. در بیماران نیازمند درمان طولانی‌مدت، کاهش پایدار سطح اورات می‌تواند از حملات آینده و تشکیل توفوس جلوگیری کند.
هدف درمانی اسیداوریک چقدر است؟
در بسیاری از بیماران مبتلا به نقرس که درمان کاهنده اورات دریافت می‌کنند، هدف معمول رسیدن به سطح اسید اوریک کمتر از ۶ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر است. این هدف با محدوده مرجع افراد سالم یکسان نیست؛ بلکه برای کاهش احتمال تشکیل و باقی ماندن بلورهای اورات در بافت‌ها تعیین شده است.
در برخی بیماران مبتلا به نقرس شدید یا توفوس‌های متعدد، پزشک ممکن است هدف پایین‌تری را در نظر بگیرد. تعیین هدف و تنظیم دوز دارو باید بر اساس اندازه‌گیری‌های پی‌درپی اسید اوریک انجام شود.
چگونه اسیداوریک خون را کاهش دهیم؟
درمان اسید اوریک بالا به علت آن بستگی دارد. در بسیاری از افراد، اصلاح سبک زندگی و کنترل عوامل خطر می‌تواند مفید باشد؛ اما در نقرس اثبات‌شده یا برخی شرایط خاص، تغییر رژیم غذایی به‌تنهایی کافی نیست.
اصلاح رژیم غذایی
رژیم غذایی مناسب می‌تواند به کنترل اسید اوریک کمک کند، هرچند اثر آن معمولاً از درمان دارویی اختصاصی کمتر است.
- کاهش مصرف گوشت قرمز و احشاء: جگر، قلوه و برخی گوشت‌های پرپورین بهتر است محدود شوند.
- توجه به غذاهای دریایی: مصرف زیاد برخی ماهی‌ها و صدف‌ها ممکن است خطر حمله نقرس را افزایش دهد.
- محدود کردن نوشیدنی‌های شیرین: نوشابه‌ها و نوشیدنی‌های حاوی مقادیر زیاد فروکتوز می‌توانند با افزایش اسید اوریک مرتبط باشند.
- پرهیز یا محدود کردن الکل: به‌ویژه در افراد مبتلا به نقرس، مصرف الکل می‌تواند خطر حملات را افزایش دهد.
- مصرف متعادل لبنیات کم‌چرب: این مواد غذایی می‌توانند بخشی از یک الگوی غذایی مناسب برای کنترل نقرس باشند.
- افزایش مصرف سبزیجات: بیشتر سبزیجات، حتی آن‌هایی که پورین دارند، لزوماً خطر نقرس را مانند گوشت‌های پرپورین افزایش نمی‌دهند و می‌توانند در رژیم غذایی سالم جای داشته باشند.
پیروی از الگوی غذایی متعادل، مانند رژیم DASH، می‌تواند علاوه بر کمک به مدیریت اسید اوریک، برای کنترل فشار خون و سلامت متابولیک نیز مفید باشد. با این‌حال، هیچ رژیم غذایی به‌تنهایی جایگزین داروی ضروری در بیماران مبتلا به نقرس کنترل‌نشده نیست.
نوشیدن آب کافی
کم‌آبی می‌تواند دفع کلیوی اسید اوریک را مختل کند و در افراد مستعد، خطر تشکیل برخی سنگ‌های کلیوی را افزایش دهد. نوشیدن آب کافی در طول روز، به‌خصوص در هوای گرم یا هنگام فعالیت بدنی، اهمیت دارد.
میزان مناسب مصرف مایعات به شرایط فرد، فعالیت بدنی، آب‌وهوا و عملکرد قلب و کلیه بستگی دارد. افرادی که نارسایی قلبی یا بیماری کلیوی همراه با محدودیت مایعات دارند، نباید بدون مشورت پزشک مقدار آب مصرفی خود را افزایش دهند. همچنین نوشیدن بیش‌ازحد آب به‌تنهایی درمان هیپراوریسمی نیست و نمی‌تواند جایگزین درمان تخصصی شود.
کاهش وزن در افراد دارای اضافه‌وزن
اضافه وزن و چاقی با افزایش خطر هیپراوریسمی و نقرس ارتباط دارند. کاهش وزن تدریجی می‌تواند به بهبود مقاومت به انسولین، کاهش فشار متابولیک و مدیریت بهتر سطح اسید اوریک کمک کند.
در مقابل، رژیم‌های بسیار سخت، گرسنگی طولانی‌مدت و کاهش وزن سریع ممکن است بطور موقت اسید اوریک را افزایش دهند یا حمله نقرس را تحریک کنند. بنابراین، کاهش وزن باید تدریجی و با برنامه غذایی متعادل انجام شود.
فعالیت بدنی منظم
فعالیت بدنی منظم به کنترل وزن، بهبود حساسیت به انسولین و کاهش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی کمک می‌کند. پیاده‌روی، شنا و سایر فعالیت‌های متناسب با شرایط فرد می‌توانند انتخاب‌های مناسبی باشند.
در جریان حمله حاد نقرس، بهتر است مفصل ملتهب تحت فشار قرار نگیرد و تا کاهش درد و تورم از فعالیت سنگین خودداری شود.
آیا مکمل‌های گیاهی برای کاهش اسید اوریک مؤثر هستند؟
استفاده از مکمل‌های گیاهی برای کنترل اسید اوریک در سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. فرآورده طبیعی آی.اوریک ترکیبی از گیاهان دارویی شامل کرفس، آلبالو، زنجبیل، زردچوبه، ویتامین سی، بلیله و فیلانتوس می باشد که برای کمک به کنترل سطح اسید اوریک و علائم نقرس طراحی شده است. هر کدام از این ترکیبات دارای خواص منحصر‌به‌فردی هستند که می‌توانند در کاهش التهاب، حمایت از سلامت مفاصل و بهبود عملکرد بدن نقش داشته باشند.
حتما مطالعه کنید: برای کاهش اسیداوریک چه بخوریم؟ ترکیبات گیاهی مؤثر بر نقرس
در صورت تمایل به استفاده از این مکمل، رعایت نکات زیر اهمیت دارد:
- از مصرف خودسرانه دوزهای بالا یا ترکیب چند مکمل با هدف کاهش سریع اسید اوریک خودداری شود.
- افراد مبتلا به دیابت، بیماری کلیوی یا سایر بیماری‌های مزمن، پیش از مصرف مکمل با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
- این مکمل جایگزین آلوپورینول، فبوکسوستات یا سایر درمان‌های تجویزشده نمی باشد و داروی اصلی بدون نظر پزشک قطع نگردد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده افزایش اسیداوریک در آزمایش، بخصوص اگر این افزایش پایدار باشد یا با بیماری‌های زمینه‌ای همراه شود، بهتر است نتیجه توسط پزشک بررسی شود. موارد زیر اهمیت بیشتری دارند:
- حملات مکرر درد، تورم و قرمزی مفاصل
- سابقه سنگ کلیه یا دردهای مکرر پهلو
- افزایش اسید اوریک همراه با اختلال عملکرد کلیه
- مصرف داروهایی که ممکن است اسید اوریک را افزایش دهند
- افزایش بسیار زیاد اسید اوریک در زمینه بیماری‌های خونی یا درمان سرطان
اگر یک مفصل بطور ناگهانی بسیار دردناک، گرم و متورم شود و به‌ویژه اگر تب یا لرز نیز وجود داشته باشد، باید احتمال عفونت مفصل بررسی شود. در این شرایط، مراجعه فوری ضروری است. همچنین در بیماران تحت شیمی‌درمانی که دچار افزایش ناگهانی اسید اوریک، کاهش ادرار یا اختلالات آزمایشگاهی می‌شوند، احتمال سندرم لیز تومور باید در نظر گرفته شود؛ این وضعیت می‌تواند یک اورژانس پزشکی باشد.
جمع بندی
اسیداوریک یکی از شاخص‌های مهم در ارزیابی متابولیسم پورین‌ها و بررسی احتمال ابتلا به نقرس و برخی انواع سنگ کلیه است. محدوده طبیعی آن در بیشتر آزمایشگاه‌ها برای زنان و مردان متفاوت است، اما تفسیر دقیق نتیجه باید بر اساس محدوده مرجع آزمایشگاه و شرایط بالینی فرد انجام شود.
افزایش اسیداوریک لزوماً به معنای ابتلا به نقرس نیست و در افراد بدون علامت معمولاً به‌تنهایی دلیل کافی برای شروع داروی کاهنده اورات محسوب نمی‌شود. در مقابل، بیمارانی که دچار حملات مکرر نقرس، توفوس یا آسیب مفصلی ناشی از نقرس هستند، ممکن است به درمان دارویی طولانی‌مدت و پایش منظم سطح اسید اوریک نیاز داشته باشند.
اصلاح رژیم غذایی، کاهش وزن تدریجی، فعالیت بدنی منظم و نوشیدن مایعات کافی در افراد مناسب می‌تواند بخشی از برنامه مدیریت بیماری باشد. مکمل‌هایی مانند آی اوریک نیز با توجه به ترکیبات آن می توانند در کاهش اسید اوریک و همچنین کاهش التهاب مفاصل موثر باشند. که البته می بایست به‌عنوان گزینه‌ی کمکی و با توجه به شرایط فرد در نظر گرفته شود، و جایگزین درمان‌های دارویی در شرایطی که بیمار نیاز به دارو درمانی دارد، نمی باشد.
آشنایی بیشتر با: مکمل طبیعی آی.اوریک
منابع
- Jameson JL, Fauci AS, Kasper DL, Hauser SL, Longo DL, Loscalzo J, editors. Harrison’s Principles of Internal Medicine. McGraw Hill.
- UpToDate. Clinical manifestations and diagnosis of gout. Wolters Kluwer.
- UpToDate. Treatment of gout flares AND Pharmacologic urate-lowering therapy for gout in adults. Wolters Kluwer.
- MedlinePlus Medical Encyclopedia. Uric acid – blood.
- FitzGerald JD, Dalbeth N, Mikuls T, et al. 2020 American College of Rheumatology Guideline for the Management of Gout. Arthritis Care & Research. 2020;72(6):744–760.
- Chien CW, et al. Effectiveness of Cherries in Reducing Uric Acid and Gout: A Systematic Review. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. 2019; 2019:9896757.
- Schlesinger N, et al. Lack of effect of tart cherry concentrate dose on serum urate in people with gout. Rheumatology. 2020;59(9):2374–2380.
- Merck Manual Professional Edition. Gout.
- MedlinePlus. Uric Acid Test.
- National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases (NIAMS). Gout.
