بالا بودن اسید اوریک خون همیشه با علامت مشخصی همراه نیست. ممکن است فرد سالها از افزایش اسید اوریک خود اطلاع نداشته باشد و تنها در یک آزمایش خون متوجه آن شود. در برخی افراد نیز بالا ماندن اسید اوریک در طول زمان زمینه تشکیل کریستالهای اورات در مفاصل را فراهم میکند و به حملات دردناک نقرس منجر میشود.
حتما مطالعه کنید: رابطه اسیداوریک بالا و بیماری نقرس
کنترل اسید اوریک فقط به حذف چند ماده غذایی از رژیم محدود نمیشود. وزن بدن، نوع تغذیه، مصرف مایعات، بعضی داروها، عملکرد کلیهها، بیماریهای زمینهای و در افراد مبتلا به نقرس، پیگیری منظم درمان همگی اهمیت دارند. رژیم غذایی و اصلاح سبک زندگی میتوانند به کنترل بیماری کمک کنند، اما در بسیاری از بیماران مبتلا به نقرس، بهتنهایی جایگزین درمان دارویی نیستند. در کنار این اقدامات، بعضی افراد از مکملهای غذایی نیز استفاده میکنند. کپسول طبیعی آی.اوریک یکی از مکملهایی است که با ترکیبی از ویتامین C و ترکیبات گیاهی با هدف حمایت از کنترل اسید اوریک عرضه شده است. جایگاه چنین مکملی را باید در کنار سبک زندگی سالم و درمان توصیهشده توسط پزشک در نظر گرفت، نه بهعنوان جایگزین درمان نقرس.
آشنایی بیشتر با: کپسول طبیعی آی.اوریک
اسیداوریک چیست و چرا بالا میرود؟
اسیداوریک یکی از محصولات نهایی تجزیه ترکیباتی به نام پورین، در بدن است. پورینها هم بطور طبیعی در سلولهای بدن وجود دارند و هم از طریق بعضی مواد غذایی وارد بدن میشوند. پس از تجزیه پورینها، اسید اوریک تولید شده و بخش عمده آن از طریق کلیهها و ادرار دفع میشود. زمانی که تولید اسید اوریک بیشتر از توان بدن برای دفع آن باشد یا کلیهها نتوانند مقدار کافی از آن را دفع کنند، سطح اسید اوریک خون افزایش مییابد. به این وضعیت هایپراوریسمی (Hyperuricemia) گفته میشود.
عوامل مختلفی ممکن است در افزایش اسید اوریک نقش داشته باشند، از جمله:
- اضافهوزن و چاقی
- مصرف زیاد برخی مواد غذایی پر از پورین
- مصرف زیاد گوشت قرمز و احشاء مانند جگر و قلوه
- مصرف بعضی انواع ماهی و غذاهای دریایی پرپورین
- مصرف نوشیدنیهای شیرین و حاوی فروکتوز
- مصرف الکل
- کاهش عملکرد کلیه
- بعضی بیماریهای متابولیک
- برخی داروها، از جمله بعضی داروهای مدر
- سابقه خانوادگی افزایش اسید اوریک یا نقرس
بنابراین مشاهده یک عدد بالا در آزمایش خون لزوماً به این معنی نیست که تنها رژیم غذایی فرد مقصر است.
آیا اسید اوریک بالا همان نقرس است؟
خیر. اسید اوریک بالا و نقرس دو مفهوم مرتبط اما متفاوت هستند.
بسیاری از افراد ممکن است اسید اوریک بالایی داشته باشند ولی هیچگاه دچار حمله نقرس نشوند. از طرف دیگر، نقرس زمانی ایجاد میشود که کریستالهای اورات در داخل یا اطراف مفصل رسوب کرده و واکنش التهابی ایجاد کنند. حتی اندازهگیری اسید اوریک در زمان حمله نقرس نیز همیشه برای تشخیص کافی نیست؛ زیرا بعضی افراد ممکن است هنگام حمله مقدار اسید اوریک طبیعی داشته باشند. تشخیص نقرس باید بر اساس علائم، معاینه و در صورت لزوم بررسیهای تکمیلی توسط پزشک انجام شود.
یکی از شایعترین تظاهرات نقرس، شروع ناگهانی درد بسیار شدید در یک مفصل است. مفصل شست پا از محلهای شایع درگیری است، اما مچ پا، زانو، دست، مچ دست و آرنج نیز ممکن است درگیر شوند. قرمزی، تورم، گرمی و حساسیت شدید مفصل از علائم معمول حمله نقرس هستند.
برای کنترل اسید اوریک از کجا شروع کنیم؟
کنترل اسید اوریک معمولاً نتیجه یک اقدام منفرد نیست. بهترین رویکرد، اصلاح چند عامل بهصورت همزمان است.
آب کافی بنوشید
دریافت مناسب مایعات به عملکرد طبیعی کلیهها و دفع مواد زائد کمک میکند. آب معمولاً بهترین انتخاب برای تأمین مایعات است. در مقابل، نوشیدنیهای حاوی مقادیر زیاد قند و بخصوص فروکتوز بهتر است محدود شوند. نوشابهها، برخی آبمیوههای صنعتی و نوشیدنیهای شیرین میتوانند بخشی از الگوی غذایی نامناسب در افراد مستعد نقرس باشند. البته در افرادی که به دلیل بیماری قلبی یا کلیوی محدودیت مصرف مایعات دارند، مقدار آب مصرفی باید بر اساس توصیه پزشک تعیین شود.
مصرف مواد غذایی بسیار مملو از پورین را مدیریت کنید
هدف رژیم غذایی مناسب برای اسید اوریک، حذف کامل مواد غذایی حاوی پورین نیست. بسیاری از مواد غذایی مفید نیز مقداری پورین دارند. تمرکز بیشتر باید روی محدود کردن منابعی باشد که ارتباط بیشتری با افزایش خطر نقرس دارند؛ از جمله:
- جگر، قلوه و سایر احشاء
- مصرف زیاد گوشت قرمز
- برخی ماهیها و غذاهای دریایی مانند ساردین، آنچوی و صدف
- مصرف زیاد الکل، بهخصوص در افراد مبتلا به نقرس
در مقابل، سبزیجات حتی اگر حاوی پورین باشند معمولاً مانند منابع حیوانی پر از پورین با افزایش خطر نقرس ارتباط ندارند و حذف بیدلیل سبزیجات از رژیم غذایی توصیه نمیشود.
نوشیدنیها و خوراکیهای بسیار شیرین را کمتر کنید
فقط پورینها مطرح نیستند. دریافت زیاد قند، بهویژه نوشیدنیهای شیرین، یکی دیگر از مواردی است که در رژیم غذایی افراد مبتلا به نقرس باید مورد توجه قرار گیرد. بهتر است مصرف نوشابه، شربتهای بسیار شیرین و نوشیدنیهای حاوی شکر افزوده محدود شود و آب به نوشیدنی اصلی روزانه تبدیل شود.
وزن را بصورت تدریجی کاهش دهید
اضافهوزن یکی از عوامل مرتبط با نقرس است. در افراد دارای اضافهوزن، کاهش وزن تدریجی میتواند به بهبود وضعیت متابولیک و کاهش خطر حملات نقرس کمک کند. اما کاهش وزن باید تدریجی و اصولی باشد. رژیمهای بسیار سخت، روزهداری طولانی یا کاهش وزن ناگهانی انتخاب مناسبی برای افراد مستعد افزایش اسید اوریک نیست.
الگوهای غذایی متعادل مانند رژیم مدیترانهای یا DASH که بر سبزیجات، غلات کامل، منابع پروتئینی مناسب و کنترل مواد غذایی پرقند و پرچرب تأکید دارند، میتوانند گزینههای منطقیتری باشند.
فعالیت بدنی منظم داشته باشید
فعالیت بدنی منظم به کنترل وزن و سلامت عمومی بدن کمک میکند. پیادهروی، دوچرخهسواری و شنا از فعالیتهای کمفشار بر مفاصل هستند که برای بسیاری از افراد مناسباند. در هنگام حمله حاد نقرس و وجود درد شدید مفصل، بهتر است به مفصل درگیر فشار وارد نشود و درباره زمان بازگشت به فعالیت با پزشک مشورت شود.
آیا رژیم غذایی بهتنهایی اسید اوریک را کنترل میکند؟
این یکی از مهمترین نکاتی است که افراد مبتلا به نقرس باید بدانند.
اصلاح رژیم غذایی اهمیت زیادی دارد، اما در فردی که به درمان دارویی کاهشدهنده اورات نیاز دارد، رژیم غذایی معمولاً نمیتواند اسید اوریک را به اندازه کافی کاهش دهد که جای دارو را بگیرد. Mayo Clinic نیز تأکید میکند که بسیاری از مبتلایان به نقرس حتی با رعایت رژیم مناسب همچنان برای کنترل اسید اوریک به دارو نیاز دارند. در واقع بهتر است کنترل نقرس را به شکل یک برنامه چندبخشی ببینیم:
سبک زندگی مناسب + رژیم غذایی + پیگیری آزمایشها + درمان تجویزشده + کنترل بیماریهای زمینهای و در صورت صلاحدید پزشک یا داروساز، مکملها نیز میتوانند در کنار این برنامه قرار بگیرند.
پیگیری آزمایش اسید اوریک چرا اهمیت دارد؟
نبود درد به معنای کنترل شدن بیماری نیست. در فردی که برای نقرس داروی کاهشدهنده اورات مصرف میکند، پزشک معمولاً سطح اسید اوریک را در فواصل مشخص بررسی میکند و بر اساس نتیجه آزمایش، دوز درمان را تنظیم میکند.
راهنمای کالج روماتولوژی آمریکا برای بیماران مبتلا به نقرس که تحت درمان کاهشدهنده اورات قرار دارند، رویکرد درمان تا رسیدن به هدف (Treat to Target) را توصیه میکند. در این رویکرد معمولاً هدف، رساندن و حفظ اسید اوریک سرم در سطح کمتر از ۶ میلیگرم در دسیلیتر است. این عدد یک هدف درمانی برای همه افراد جامعه نیست و تصمیمگیری درباره نیاز به درمان و عدد مناسب برای هر فرد باید بر اساس شرایط بالینی انجام شود.
داروهای کاهشدهنده اسید اوریک چه زمانی مطرح میشوند؟
در بعضی بیماران، بهویژه افرادی که حملات مکرر نقرس، توفوس، آسیب مفصلی، بیماری کلیوی یا سابقه سنگ کلیه دارند، پزشک ممکن است درمان طولانیمدت کاهشدهنده اورات را توصیه کند. داروهایی مانند آلوپورینول و فبوکسوستات تولید اسید اوریک را کاهش میدهند و برخی داروهای دیگر با افزایش دفع اورات عمل میکنند. انتخاب نوع دارو، مقدار مصرف و نحوه افزایش دوز باید بر اساس وضعیت بیمار انجام شود.
نکته مهم این است که داروهای کنترل بلندمدت نقرس نباید بدون نظر پزشک قطع یا تغییر داده شوند.
حتی ممکن است در ماههای ابتدایی شروع درمان کاهشدهنده اورات، حملات نقرس موقتاً افزایش پیدا کنند. به همین دلیل در برخی بیماران، پزشک برای مدتی درمان پیشگیرانه ضدالتهابی نیز تجویز میکند. مکملها چه جایگاهی در کنترل اسید اوریک دارند؟
مکملهای غذایی را باید از داروهای اصلی درمان نقرس جدا دانست. برخی ترکیبات غذایی و گیاهی از نظر اثر احتمالی بر متابولیسم اسید اوریک، دفع اورات یا مسیرهای التهابی مورد بررسی قرار گرفتهاند. با این حال، میزان شواهد برای همه این ترکیبات یکسان نیست و وجود شواهد درباره یک ماده بهتنهایی نیز لزوماً به معنای اثبات اثر درمانی هر مکمل حاوی آن ماده نیست. برای مثال، ویتامین C در برخی مطالعات با کاهش محدود اسید اوریک همراه بوده و درباره آلبالو نیز مطالعاتی در زمینه ارتباط آن با کاهش احتمال حملات نقرس انجام شده است. Mayo Clinic توصیه میکند مصرف مکمل ویتامین C در افراد مبتلا به نقرس با پزشک مطرح شود.
آشنایی بیشتر با: قرص جوشان ویتامین ث
بنابراین بهتر است مکملها بهعنوان یک اقدام حمایتی در کنار برنامه اصلی کنترل اسید اوریک در نظر گرفته شوند.
آی.اوریک چیست؟
کپسول طبیعی آی.اوریک، یکی از محصولات سینا پیشگام دارو نوین است که با هدف حمایت از کنترل اسید اوریک و افراد مبتلا به هایپراوریسمی یا نقرس عرضه شده است. طبق اطلاعات صفحه رسمی محصول، در فرمولاسیون آی.اوریک از ویتامین C و مجموعهای از ترکیبات گیاهی استفاده شده است. از جمله ترکیبات معرفیشده برای این محصول میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ویتامین C
- فیلانتوس (Phyllanthus niruri)
- دانه کرفس
- آلبالو
- زردچوبه
- سایر ترکیبات گیاهی موجود در فرمولاسیون محصول
آی.اوریک در برنامه کنترل اسید اوریک چه جایگاهی دارد؟
بهتر است آی.اوریک را نه بهعنوان یک راهحل مستقل، بلکه بهعنوان بخشی از یک برنامه جامع در نظر گرفت. برای مثال، فردی که اسید اوریک بالا دارد ممکن است همزمان به موارد زیر نیاز داشته باشد:
- اصلاح رژیم غذایی
- کاهش تدریجی وزن در صورت اضافهوزن
- دریافت مایعات کافی
- محدود کردن نوشیدنیهای شیرین
- بررسی بیماریهای زمینهای
- بررسی داروهایی که ممکن است روی اسید اوریک تأثیر بگذارند
- آزمایش دورهای اسید اوریک
- مصرف داروهای تجویزشده در صورت ابتلا به نقرس
- در صورت مناسب بودن شرایط، استفاده از مکملهایی مانند آی.اوریک
مکمل آی.اوریک برای کمک به مدیریت اسید اوریک در کنار رژیم غذایی سالم طراحی شده است.
آیا با شروع آی.اوریک دیگر نیازی به آزمایش نیست؟
خیر.
یکی از اشتباهات در مدیریت اسید اوریک این است که فرد اثر درمان یا مکمل را فقط بر اساس وجود یا نبود درد ارزیابی کند. ممکن است فرد برای مدتی حمله نقرس نداشته باشد ولی سطح اورات همچنان بالاتر از هدف درمانی باشد. از طرف دیگر، کاهش درد نیز بهتنهایی اثبات نمیکند که اسید اوریک کاهش یافته است. اگر هدف، کنترل اسید اوریک است، بهترین روش ارزیابی آزمایش خون و پیگیری پزشکی است.
چه زمانی درد مفصل را نباید فقط به نقرس نسبت داد؟
قرمزی، تورم و درد ناگهانی مفصل همیشه به معنای نقرس نیست.
اگر برای اولین بار دچار درد و تورم شدید مفصل شدهاید، بهتر است برای تشخیص به پزشک مراجعه کنید. وجود تب یا لرز همراه با یک مفصل داغ، قرمز و متورم اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا عفونت مفصل نیز میتواند علائمی شبیه نقرس ایجاد کند و نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
همچنین تکرار حملات، ایجاد تودههای سفت اطراف مفاصل، سابقه سنگ کلیه یا درد شدید پهلو از مواردی هستند که پیگیری پزشکی را ضروریتر میکنند.
جمعبندی
کنترل اسید اوریک یک فرایند بلندمدت است و معمولاً با حذف یک ماده غذایی یا مصرف یک مکمل بهتنهایی انجام نمیشود. برای بسیاری از افراد، بهترین رویکرد شامل اصلاح سبک زندگی، کنترل وزن، مصرف مایعات کافی، کاهش نوشیدنیهای شیرین، مدیریت مصرف مواد غذایی پرپورین و پیگیری آزمایشها است. در افراد مبتلا به نقرس نیز ممکن است درمان دارویی برای رساندن اسید اوریک به محدوده هدف و جلوگیری از حملات بعدی ضروری باشد.
کپسول طبیعی آی.اوریک با ترکیبی از ویتامین C و اجزای گیاهی مانند فیلانتوس، دانه کرفس، آلبالو و زردچوبه بهعنوان یک مکمل غذایی در این حوزه عرضه شده است. منطقیترین جایگاه این مکمل، استفاده در کنار سبک زندگی مناسب و برنامه درمانی فرد است؛ نه جایگزینی برای دارو یا مراجعه به پزشک. مدیریت موفق اسید اوریک زمانی اتفاق میافتد که بیمار علاوه بر توجه به آنچه میخورد، عدد اسید اوریک، وضعیت کلیهها، داروهای مصرفی و روند درمان خود را نیز بطور منظم پیگیری کند.
